1.        Dolaşım sistemi fizyolojisi

Hücreler canlılığını koruyabilmek için besin ve oksijene ihtiyaç duyar. Bu maddelerin hücrelere ulaşması ve oluşan atıkların gerekli organlara iletimi dolaşım sistemi gerçekleşmektedir.

 

a.     Dolaşım sistemi görevleri

 

                                                  

 

Systema cardiovasculare	Systema lymphoideum
kalp	Lenf damarı
kan	Lenf düğümü
damarlar	Lenf organları
	Lenf sıvısı

 

b.     Kalbin yapısı

Kalp iki akciğer arasında bulunan ve kanı tüm vücuda pompalayan organdır. Kalbin tepesi aşağıda , tabanı yukarıdadır.

c.     Kalbin bölümleri

Kalp toplam 4 bölümden oluşur. 2 adet karıncık ve 2 adet kulakçık içerir.

d.     Kalpte bulunan kapaklar

Triküspit kapak: sağ atrium ile sağ ventrikülü birbirinden ayırır.

Pulmoner kapak: sağ ventrikül ile pulmoner arteri birbirinden ayırır.

Mitral kapak : sol atrium ile sol ventrikülü birbirinden ayırır.

Semilunar kapak: sol ventrikül ile aortu birbirinden ayırır.

Kapaklarda geçiş tek yönlüdür ve kanın geri kaçmasını engeller.

Bütün kalp kapakları bağ dokudan oluşur ve basınç farkından dolayı kapanır veya açılır.

 

Sağ kalp:  oksijence fakir venöz kanın toplandığı ve akciğere pompalandığı kalbin bölümüdür. Sağ atriuma akciğer hariç bütün venöz kan toplanır. Vena cava superior ve vena cava inferior topladığı venöz kanı sağ atriuma iletir. Kan sağ atriumdan sağ ventriküle geçer. Sağ ventrikülden kan pulmoner arter vasıtasıyla akciğere pompalanır.

Sol kalp: Akcigerden gelen oksijence zengin kanın tüm vücuda pompalandığı kalbin bölümüdür. Pulmoner venlerden gelen kan sol atriuma geçer . sol atriumda toplanan kan daha sonra sol ventriküle geçer. Daha sonra sol ventrikülden aorta ile tüm vücuda pompalanır.

Kalbin 2 atriumunu ayıran bölgeye septum interatriale, 2 ventrikülü biribirinden ayıran bölmeye septum interventriculare denir.

                             

1-   Endokardiyum: kalbin içi yüzeyini örten kısımdır.

2-   Miyokardiyum: kalbin kas tabakasıdır. Atriumdarda ince yapıdayken, ventrikülde kalın yapı gösterir.

3-   Epikardiyum: en dışta bulunan katmandır ve sinir , damar ve esnek liflerce zengindir.

 

e.     Kalbin kendi kendi uyarma sistemi

Kalbin ritmik bir şekilde kasılması kendi kendini uyarması ile gerçekleşir. Bu uyarıları bütün kalbe ilete özel hücreler vardır.

1-Kalbi kasılmaya teşvik eden sinoatrial düğüm-SA ve uyarıları atrioventriküler düğüme ileten düğümler arası yollar.

2-atriumlardan gelen uyarıları ventriküle geçişini geciktiren atrioventriküler düğüm-AV.

3-AV’de gelen uyarıları ventriküle ileten his demeti vepurkinje lifleri.

 

f.      Kan dolaşımı

Aorta ile başlayıp sağ atriumda biten kan dolaşımına sistemik dolaşım denir.

Arteria pulmonaris ile başlayıp sol atriumda sonlanan kan dolaşımına pulmoner dolaşım denir.

 

Küçük kan dolaşımı

Büyük  kan dolaşımı

 

 

 

 

Kalbin sinirsel denetimi

Kalp kendi kendini uyarabilmesine rağmen otonom sinir sistemi tarafından uyarılır buda kasılma oranını ve kasılma kuvvetini değişmesine neden olur.

Kalbin kasılması sempatik ve parasempatik sinirlerin denetimi altındadır. Ventriküllerde sempatik sinirler varken atriumlarda sempatik ve parasempatik sinirler vardır.

Sempatik sinirler : kalbin hızını artırır. Pompalanan kanın hacmini ve fırlatma basıncını artırır. Kalbin sempatik siniri n. accelerentis’tir.

Parasempatik sinirler: kalbin hızını azlatır. Kalp kasılma kuvvetini azaltır. Kalbin parasempatik siniri n. Vagus’tur.

Taşikardi: kalp atım hızı dakikada 100’ün üzerine çıkmasıdır.

Bradikardi: kalp atım hızının dakikada 60’ın altına düşmesidir.

EKG-Elektrokardiyografi

Depolarizasyon dalgasının kalpte yayılması sırasında depolarize olan alanlar ile repolarize alanlar arasındaki potansiyel farkın ölçülmesi ilkesine göre. Elde edilen EKG kayıtlarına elektrokardiyogram denilir. EKG kaydındaki dalgalar aksiyon potansiyeli değildir.

P Dalgası: Depolarizasyonun atriumlara yayılmasıyla oluşur.

QRS Dalgaları: P dalgasından 0.16 sn sonra ventriküllerin depolarizasyonuna bağlı olarak meydana gelir.

T Dalgası: Ventrikül kası liflerinin gevşemeye başladığı zamanı yani ventriküler repolarizasyon evresini temsil eder.

   2.        Damarlar

                             

1-kanı hedef dokuya götüren damara arter denir.

2-kirlenen kanı kalbe götüren damara ven denir.

3-arteria ile vena arasında kalan damara kapiller denir.

a.     Atardamar(Arteria)

Kalp ventrikülünden kanı tüm vücuda ileten damara arter denir. Atardamarda bulunan kan oksijence zengindir.

Arteria pulmonaris atardamar olmasına rağmen oksijence fakir kanı akciğere iletir.

Aorta: Vücudun en geniç çapa sahip olan atardamarıdır. Sol ventrikülden çıkan kan aorta ile tüm vücuda pompalanır.

Aortadan çıkan koroner damarlar kalbin beslenmesini sağlayan damarlardır.

b.     Toplardamar(Vena)

Vücudun değişik bölgelerinde bulunan kapillerden aldığı kanı kalbe taşıyan damardır. Oksijence fakir venöz kanı kalbe iletir. Vena üç katmanlı bir yapıdadır ve bu katmanlar atardamara göre daha incedir.

Toplardamarda kanın geri gitmesini engelleyen kapaklar bulunur.

 

c.     Kılcal damar (Kapiller)

Atık maddeleri, besin maddeleri ve suyun yer değiştiği damardır. Kapiller endotel tabakadan oluşur. Endotel tabaka çok incedir ve dokulara yakın bölgede bulunur.

   3.        Lenf sistemi

Kapillerden hücrelerarası boşluğa sızan sıvı , doku ve doku ve hücreler arası ortamın oluşmasını sağlar. Kan dolaşımına dönemeyen bu sıvıya lenf sıvısı denir. Lenf sıvısının tekrar toplardamara iletilmesini lenf sistemi ile gerçekleşir.

 

 

a.     Lenf sistemi unsurları

1-lenf sıvısı

2-lenf damarları

3-lenfaid organlar

4-lenf düğümleri

b.     Lenf sisteminin işlevi:

1-lenf sıvısının toplardamara geri dönmesini sağlayan damardır.

2-zararlı mikroorganizmalar makrofajlar tarafından öldürülür ve kana karışması engellenir.

3-bağırsaktan yağ asitleri, glikoz ve vitaminleri emerek kana karışmasını sağlar.

4-antikor üretilmesini sağlar.

5-lenfaid organlar lenfosit üreterek bağışıklık sağlar.

Lenf sıvısı ilk olarak lenf kapillerinde toplanır ve burada lenfa ismini alır.

Lenfatik dokularda T ve B lenfosit hücreleri üretilir ve bağışıklık sağlarlar.