İşte KPSS Tarih’in en sevdiği, entrikanın ve "satışın" bol olduğu o meşhur konferans! Burası sadece bir toplantı değil, Kurtlar Sofrasıdır.

Öğrenci diliyle, sınavda çıkacak yerleri cımbızlayarak anlatıyorum:

🏳️ PARİS BARIŞ KONFERANSI (18 Ocak 1919)

"Yenenlerin, Yenilenleri Ezdiği Yer"

Olay Ne? I. Dünya Savaşı bitti. Galip devletler (İtilaf), mağlup devletlerin (İttifak) ipini çekmek, sınırları yeniden çizmek ve "pastayı bölüşmek" için Paris'te toplandı.

Katılımcılar: 32 devlet katıldı ama borusu ötenler "Dört Büyükler":

1. İngiltere (Başrolde)

2. Fransa (İntikam peşinde)

3. ABD (Wilson prensipleriyle hava atıyor)

4. İtalya (Birazdan masadan küs kalkacak!)

🔥 KONFERANSIN EN BÜYÜK BOMBASI (KPSS SORUSU)

Burada yaşanan en önemli olay, İTALYA'NIN SATIŞA GELMESİDİR!

• Olay: Savaş sürerken gizli antlaşmalarla (St. Jean de Maurienne) İzmir ve çevresi İtalya'ya vaat edilmişti.

• Dönüş: İngiltere (Lloyd George), konferansta bir kurnazlık yaptı. Dedi ki: "Akdeniz'de güçlü bir İtalya olacağına, sözümü dinleyen maşa bir Yunanistan olsun."

• Sonuç: Sahte raporlar düzenlendi (bölgede Rumlar çok dendi) ve İzmir, İtalya'dan alınıp YUNANİSTAN'A verildi.

⚠️ ÖNEMLİ YORUM: İtilaf Devletleri arasında yaşanan İLK GÖRÜŞ AYRILIĞI budur! (Blok çatladı, İtalya küstü. Bu küskünlük Kurtuluş Savaşı'nda işimize yarayacak.)

🌍 KONFERANSIN DİĞER SONUÇLARI

1. "Sömürgecilik" Bitti, "Manda ve Himaye" Başladı

• Wilson İlkeleri'nde "Sömürgecilik yasak" dendiği için kılıf değiştirdiler.

• Yeni Adı: "Bu milletler kendi kendini yönetemez, biz onları 'himaye' edelim, medenileştirelim." (Yersen!)

2. Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) Kuruldu

• Amaç: Dünya barışını korumak.

• Gerçek: Büyük devletlerin oyuncağı oldu.

3. Barış Antlaşmalarının Taslakları Hazırlandı

• Almanya ile Versay, Avusturya ile Sen Jermen, Bulgaristan ile Nöyyi...

• DİKKAT: Osmanlı ile yapılacak antlaşma (Sevr) burada belirlenemedi!

  • Neden? Çünkü Osmanlı'yı paylaşma konusunda (özellikle Boğazlar ve Doğu Anadolu) kendi aralarında anlaşamadılar. Osmanlı "kılçıklı balık" gibi boğazlarında kaldı.

4. Ermeni Devleti Fikri

• Doğu Anadolu'da bir Ermeni Devleti kurulması fikri burada resmiyet kazandı.

📝 ÖĞRENCİ İÇİN HAP NOT (ÖZET)

Eğer soruda şunları görürsen PARİS BARIŞ KONFERANSI'nı yapıştır:

• "İtilaf Devletleri ilk kez nerede ters düştü?" 👉 Paris (İzmir meselesi yüzünden).

• "Manda ve Himaye nerede ortaya çıktı?" 👉 Paris.

• "Milletler Cemiyeti nerede kuruldu?" 👉 Paris.

• "Osmanlı paylaşımı neden gecikti?" 👉 Paylaşım kavgası yüzünden.

• "Yunanlılar İzmir'i işgal hakkını nerede aldı?" 👉 Paris.

Tam bir dedektiflik hikayesi, tam bir "Yalan Rüzgarı"nın sonu! Paris'te sahte raporlarla alınan İzmir, şimdi kanlı bir sahneye dönüşüyor.

Öğrenciye bu kısmı anlatırken duyguyu verelim ama sınavda sorulacak teknik detayları da "çakalım".

---

⚓ İZMİR'İN İŞGALİ (15 Mayıs 1919)

"Bardağı Taşıran Son Damla"

Sahne: İzmir Kordon. Tarih: 15 Mayıs 1919 sabahı. Olay: Paris Barış Konferansı'nda "İzmir'de Rumlar çoğunlukta, Türkler onları katlediyor" yalanıyla izin alan Yunan ordusu, İngiliz gemilerinin korumasında karaya çıkıyor.

⚠️ KPSS AYRIMI: Bu işgal, diğerlerinden (İngiliz, Fransız) farklıdır. Diğerleri sömürüp gidecek. Ama Yunanlının amacı İLHAK (toprağına katmak) ve KALICI OLMAK. İşte bu yüzden Türk milleti burada çıldırmıştır!

🔥 İKİ BÜYÜK KAHRAMAN (Soru Potansiyeli)

1. HASAN TAHSİN (Osman Nevres):

• Kimdir? Hukuk-u Beşer (İnsan Hakları) gazetesinin başyazarı.

• Olay: Yunan askerine "İlk Kurşunu" sıkan, direnişin sembol ismidir. Orada şehit edilmiştir.

• Öğrenci Notu: "İlk Kurşun" tartışmasında şuna dikkat et:

  • Milli Mücadele'de İLK kurşun: Hatay / Dörtyol (Fransızlara).

  • BATI Cephesi'nde ilk kurşun: İzmir (Hasan Tahsin).

2. ALBAY SÜLEYMAN FETHİ BEY:

• Olay: Yunan komutanlar onu esir alıp "Zito Venizelos!" (Yaşasın Venizelos) diye bağırmasını istediler.

• Cevap: "Bağırmam!" dedi. Süngülenerek şehit edildi. (Türk subayının onurunu çiğnetmediği için sorularda gelebilir.)

---

🕵️‍♂️ AMİRAL BRİSTOL RAPORU

"Yunanın Yalanının Ortaya Çıktığı Belge"

Türkler feryat ediyor: "Bizi kesiyorlar, Rumlar yalan söylüyor!" Avrupa diyor ki: "Hayır, siz Rumları kesiyorsunuz."

Sonunda ABD, olayı yerinde incelemek için bir dedektif gönderiyor: AMİRAL BRİSTOL.

Bristol bölgeyi geziyor, mezarlıklara bakıyor, nüfus sayımlarına bakıyor ve RAPORUNU YAZIYOR:

Raporun İçeriği (Tokat Gibi Cevaplar):

1. Nüfus: Bölgede iddia edildiği gibi Rumlar değil, TÜRKLER çoğunluktadır.

2. Katliam: Türkler Rumları değil, Rumlar Türkleri katletmektedir.

3. Güvenlik: Yunan ordusu bölgede güvenliği sağlamıyor, terör estiriyor. Derhal çekilmeli!

🏆 NEDEN ÇOK ÖNEMLİ? (Altın Bilgi)

BU RAPOR, MİLLİ MÜCADELE'NİN HAKLILIĞINI KANITLAYAN İLK ULUSLARARASI BELGEDİR!

• Öğrenciye Tüyo: Soruda "Türk tezini doğrulayan ilk belge", "Yunan işgalinin haksız olduğunu dünyaya duyuran belge" diyorsa cevap %100 Amiral Bristol Raporu'dur.

• Not: Rapor haklı olduğumuzu kanıtladı ama işgaller durdu mu? HAYIR. (Avrupa ikiyüzlü davranmaya devam etti, ama bizim diplomatik elimiz güçlendi.)

---

🧩 GENERAL HARBOURD RAPORU İLE KARIŞTIRMA!

ÖSYM bu ikisini şıklarda hep yan yana verir.

• AMİRAL BRİSTOL: Batı Anadolu (Yunanlılarla ilgili). -> Şifre: Bristol = Batı.

• GENERAL HARBOURD: Doğu Anadolu (Ermenilerle ilgili). -> Şifre: HarburD = Doğu.

🎭 1. ZARARLI CEMİYETLER (Mandacılar)

Bunları ikiye ayırıyoruz: Biri doğrudan düşman (Azınlıklar), diğeri ise "Kurtuluşu yanlış yerde arayan" bizden görünenler.

A) AZINLIKLARIN KURDUĞU (Amaç: Toprak Koparmak)

İsimleri yabancı olduğu için ayırt etmesi kolaydır. Hepsinin arkasında İtilaf devletleri var.

1. Mavri Mira (Kara Gün):

   • Kim: Rumlar.

   • Amaç: "Megali İdea" (Büyük Yunanistan). Bizans'ı yeniden diriltmek istiyorlar.

   • Özellik: İstanbul Fener Rum Patrikhanesi tarafından yönetilir. En tehlikelisidir!

2. Etniki Eterya:

   • Kim: Rumlar.

   • Özellik: En eski cemiyet. Mavri Mira'nın kankası.

3. Pontus Rum:

   • Kim: Karadeniz Rumları.

   • Amaç: Karadeniz'de (Samsun-Trabzon) bir Rum devleti kurmak.

4. Hınçak ve Taşnak:

   • Kim: Ermeniler.

   • Amaç: Doğu Anadolu'da "Büyük Ermenistan" kurmak. Çetecilik yapıp köyleri basmışlardır.

5. Alyans İsrailit & Makabi:

   • Kim: Yahudiler.

   • Amaç: Filistin'de devlet kurmak ve ticari ayrıcalıklarını korumak. (Diğerleri gibi silahlı çatışmaya girmemişlerdir, daha çok ekonomik çalışmışlardır.)

B) MİLLİ VARLIĞA DÜŞMAN (Türklerin Kurduğu ama Yanlış Yapanlar)

Bunlar Türk ve Müslüman ama "Direniş olmaz, gücümüz yetmez, başkasının himayesine girelim" diyorlar.

1. İngiliz Muhipleri (Sevenleri) Cemiyeti:

   • Kafa Yapısı: "İngiltere çok güçlü, onlarla iyi geçinelim, mandasına girelim."

   • Üye: Sadrazam Damat Ferit de üyedir. (En tehlikeli iç düşman!)

2. Wilson Prensipleri Cemiyeti:

   • Kafa Yapısı: "İngiliz sömürgesi olacağımıza, ABD mandasına girelim, onlar daha insancıl." (Halide Edip başta buradaydı, sonra Sultanahmet Mitingi ile Milli Mücadele'ye döndü.)

3. Teali İslam Cemiyeti:

   • Kafa Yapısı: "Din elden gidiyor, Halife'nin sözünden çıkmayalım, direniş günahtır." (Dini kullanarak halkı soğutmaya çalıştılar.)

4. Kürt Teali Cemiyeti:

   • Amaç: Doğu'da İngiliz desteğiyle devlet kurmak. (Zararlıdır, Yararlı cemiyetlerle karıştırma!)

5. Sulh ve Selameti Osmaniye:

   • Kafa Yapısı: "Padişah ne derse o."

🦁 2. YARARLI CEMİYETLER (Müdafaa-i Hukuk / Bizim Çocuklar)

Ortak Özellikleri (Çok Önemli!):

• İşgallere tepki olarak HALK kurmuştur.

• Başlangıçta hepsi BÖLGESELDİR. (Yani İzmirli sadece İzmir'i, Trabzonlu sadece Trabzon'u kurtarmaya çalışıyor. "Gelin birleşelim" diyen henüz yok.)

• Sivas Kongresi'nde hepsi birleşecek.

⚠️ EN BÜYÜK KPSS TUZAĞI: "KİLİKYALILAR" ⚠️

• İsmi: Yabancı gibi duruyor değil mi? "Kilikya" eski bir isim.

• Gerçeği: YARARLI bir cemiyettir!

• Yeri: Adana ve Çukurova bölgesini Fransız ve Ermenilere karşı savunur.

• Öğrenci Notu: "Kilikyalılar ismini görünce sakın 'zararlı' deme, onlar Adana'nın yiğitleridir!"

Diğer Yararlı Cemiyetler:

1. Trakya Paşaeli:

   • Özellik: Kurulan İLK yararlı cemiyettir. Yunanlılara karşı Edirne/Trakya'yı savunur.

2. Şark Vilayetleri (Doğu Anadolu) Müdafaa-i Hukuk:

   • Amaç: Ermeni devletine engel olmak.

   • Yöntem: Nüfusun Türk olduğunu kanıtlamak için Gazete (Le Pays, Hadisat, Albayrak) çıkarmışlardır.

3. Trabzon Muhafaza-i Hukuk:

   • Amaç: Pontus Rum devletine engel olmak.

4. İzmir Müdafaa-i Hukuk / Reddi İlhak:

   • Amaç: İzmir'in Yunan'a verilmesini önlemek. "İlhakı Reddediyoruz!" diyorlar. Balıkesir-Alaşehir kongrelerini bunlar topladı.

5. Anadolu Kadınları Müdafaa-i Hukuk:

   • Yer: Sivas.

   • Kurucu: Melek Hanım. (Mustafa Kemal'in isteğiyle kuruldu. Türk kadınının gücü!)

🌟 FARKLI OLAN TEK CEMİYET: "MİLLİ KONGRE"

Diğerleri silahla, bölgesel direnişle uğraşırken bu cemiyet farklı bir yol izledi:

1. Silah Yok, Kalem Var: Basın-yayın yoluyla dünyadaki haksızlığı duyurmaya çalıştı.

2. Bölgesel Değil, ULUSAL: Sadece bir ili değil, tüm yurdu savundu.

3. İLK KEZ: "Kuvayımilliye" tabirini kullanan cemiyettir (Dr. Esat Işık Raporu).

🔗 BÜYÜK FİNAL: HEPSİ BİRLEŞİYOR!

Bu cemiyetler parça parça, kopuk kopuktu. Mustafa Kemal dedi ki: "Böyle olmaz! Parmaklar ayrı ayrı vurursa ses çıkmaz, yumruk olmalıyız."

• Nerede Birleşti? Sivas Kongresi.

• Yeni Adı Ne Oldu? Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (ARMHC).

• Sonuç: Artık komuta tek merkezde!

1. NEDEN AZ KİŞİ GELDİ? (Engelleme Çabaları)

İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri boş durmadı, delegeleri korkutup yollarını kestiler.

• Ali Galip Olayı: Elazığ Valisi Ali Galip ve Ankara Valisi Muhittin Paşa, delegeleri engellemek için emir aldı. (Bu isimleri "Hain Valiler" olarak kodla).

• Fransız Tehdidi: "Kongre toplanırsa Sivas'ı işgal ederiz" dedikodusu yayıldı.

• Sonuç: Katılım az olsa da, çıkan kararlar tüm yurdu bağladı. Sayıya değil, yüreğe bakıldı!

🗣️ KONGREDEKİ "KAOS" VE TARTIŞMALAR

1. Manda ve Himaye: "Amerikan mandasına girsek mi?" fikri son kez ve en şiddetli şekilde tartışıldı.

2. Başkanlık Yarışı (Drama): Mustafa Kemal ile Rauf Orbay arasında başkanlık yarışı yaşandı. Mustafa Kemal kazandı.

   • Not: "Mustafa Kemal bu olaydan sonra Rauf Orbay'ı siler ve yerine İsmet İnönü gelir.". (Siyasi kadro değişimi burada başlıyor).

3. Saltanata Bağlılık: Delegelerin çoğu Padişah'a sadakat yemini etti. (Hala Padişahçı damar güçlü).

🔥 ALINAN KARARLAR VE "KPSS ŞİFRELERİ"

A. BÜTÜNLEŞME (Tek Yumruk)

• Karar: Tüm yararlı cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirildi.

• Amaç: Milli Mücadele'yi tek elden yönetmek. Artık "İzmirli", "Trabzonlu" yok; "Türkiyeli" var.

B. BASIN-YAYIN (Halkın Sesi)

• Karar: "İradeyi Milliye" adında bir gazete çıkarılacak.

• Amaç: Halkı doğru bilgilendirmek, milli bilinci canlı tutmak. (Mustafa Kemal'in gazetesi olarak bilinir).

C. HÜKÜMET GİBİ HAREKET ETME (Yürütme Yetkisi)

• Olay: Temsil Heyeti, Ali Fuat Cebesoy'u Batı Cephesi Komutanlığına atadı.

• Yorum: Bir heyet, bir komutan atıyorsa "Hükümet" gibi davranıyor demektir. Bu, Temsil Heyeti'nin YÜRÜTME yetkisini kullandığının İLK kanıtıdır.

D. SON NOKTA (Tam Bağımsızlık)

• Karar: Manda ve himaye, bir daha gündeme gelmemek üzere KESİN OLARAK reddedildi.

• Farkı Gör: Erzurum'da "ilk kez", Sivas'ta "kesin olarak" reddedildi.

🏆 BÜYÜK ZAFER (Siyasi Başarı)

Kongreden sonra Temsil Heyeti, İstanbul ile tüm haberleşmeyi kesti. "Siz bizi dinlemezseniz, biz de sizi tanımayız" restini çekti.

• Sonuç: Padişah baskılara dayanamadı, Damat Ferit Paşa hükümetini istifa ettirdi. Yerine (daha ılımlı olan) Ali Rıza Paşa geldi.

• Önemi: Bu, Temsil Heyeti'nin İstanbul Hükümeti'ne karşı kazandığı İLK SİYASİ ZAFERDİR. 

MİSAK-I MİLLİ (Milli Yemin / Milli Ant)

Önce şunu kafana yaz: Misak-ı Milli, Mebusan Meclisi'nde kabul edilen SON KANUNDUR. Bunu kabul ettikleri için İngilizler çıldırdı ve meclisi bastı. Yani bu kararlar, bir nevi meclisin "intihar mektubu" ama milletin "kurtuluş reçetesi"dir.

📌 KONU BAŞLIKLARI (6 Maddelik Kırmızı Çizgimiz)

Misak-ı Milli kararları bir "Torba Kanun" gibidir, hepsi tek seferde kabul edildi. İçeriğini şöyle şifreleyebilirsin: KAPSAR (Kapitülasyonlar, Azınlıklar, Boğazlar, Sınırlar, Araplar, Referendum).

1. ULUSAL SINIRLAR (Vatan Bütündür)

• Mondros imzalandığı gün elimizde olan topraklar (işgal edilmemiş yerler) bir bütündür, parçalanamaz.

• Tüyo: Erzurum Kongresi'ndeki madde aynen kabul edildi.

2. HALK OYLAMASI (Referandum Yapılacak Yerler) Biz nüfusumuza güveniyoruz! Nerelerde sandık istedik?

• Elviye-i Selase: Kars, Ardahan, Batum (Kafkas sınırı).

• Batı Trakya: Orada Türk çok.

• Arap Yarımadası: Kendi geleceklerine kendileri karar versinler.

3. KAPİTÜLASYONLAR (Ekonomik Bağımsızlık)

• Gelişmemizi engelleyen her türlü siyasi, adli ve mali kısıtlamalar kaldırılacaktır.

• Not: Lozan'ın temelini burası oluşturur. İlk defa bu kadar net "Borç öderim ama sömürge olmam" denilmiştir.

4. AZINLIK HAKLARI (Mütekabiliyet / Eşitlik)

• "Komşu ülkelerdeki Müslümanlara ne kadar hak veriliyorsa, biz de içimizdeki azınlığa o kadar hak veririz.".

• Türkçesi: "Ne kadar ekmek, o kadar köfte!"

5. BOĞAZLAR

• Marmara'nın güvenliği sağlanırsa, boğazlar dünya ticaretine açılabilir.

6. DIŞ BORÇLAR

• Osmanlı'dan kalan borçlar, ayrılan devletlere adil şekilde paylaştırılırsa öderiz.

⚠️ KPSS'NİN EN BÜYÜK TUZAĞI (ÇOK ÖNEMLİ): Misak-ı Milli kararlarında ULUSAL EGEMENLİK (Cumhuriyet, rejim değişikliği) yoktur!.

• Sadece TAM BAĞIMSIZLIK vardır.

• Çünkü bu kararları alan Padişahın meclisidir, kendi ayağına sıkıp "Cumhuriyet gelsin" demez. Aman dikkat!

⚔️ İSTANBUL'UN İŞGALİ (16 Mart 1920) VE Mustafa KEMAL'İN RESTİ

İtilaf Devletleri Misak-ı Milli'yi görünce şok oldular. "Biz bunlar uslu durur sandık, bunlar baş kaldırdı" diyerek İstanbul'u resmen işgal ettiler.

🕵️‍♂️ BİR KAHRAMAN: MANASTIRLI HAMDİ BEY

İşgali Mustafa Kemal'e kim haber verdi? Telgrafçı Manastırlı Hamdi Bey. Mustafa Kemal, bu hizmetinden dolayı Soyadı Kanunu çıkınca ona ne soyadını verdi biliyor musun? 👉 "MARTONALTI" (16 Mart işgal tarihinden gelir).

🚧 MUSTAFA KEMAL'İN ALDIĞI 4 SERT ÖNLEM

İstanbul işgal edilince Mustafa Kemal, "Madem öyle, işte böyle" dedi ve Ankara'dan şu emirleri yağdırdı:

1. İletişimi Kes: İstanbul Hükümeti ile tüm telgraf ve haberleşme kesilecek. (Artık yok hükmündesiniz!)

2. Yolları Patlat: İşgalciler Anadolu'ya geçemesin diye Geyve ve Ulukışla demiryolları tahrip edildi.

3. Vergiye El Koy: İstanbul'a gönderilen vergiler durduruldu, Anadolu'daki memur maaşları ve direniş için kullanılmak üzere el konuldu.

4. Göze Göz (Tutuklamalar): İtilaf Devletleri İstanbul'da bizim vekillerimizi tutukladıysa, biz de Anadolu'daki İtilaf subaylarını tutukluyoruz!.

• Silah kaçakçılığı
• Subay sevkiyatı
• istihbarat ağı

🏛️ I. TBMM DÖNEMİ (1920 – 1923)

"Hem Savaşan Hem Devlet Kuran Meclis"

Açılış Atmosferi: 23 Nisan 1920 Cuma günü, Hacı Bayram Veli Camii’nde kılınan cuma namazı ve dualarla açıldı.

• İlk Öneri: Meclisi Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi’nin duaları açmıştır.

İsim Tartışması: Meclisin adı ne olacak?

• Kurultay, Meclis-i Kebir, Millet Meclisi gibi isimler düşünüldü.

• Mustafa Kemal "Meclis-i Müessesan" (Kurucu Meclis) olsun istedi. Ancak halk "Padişahı mı yıkıyoruz?" diye ürkmesin diye bu isim kullanılmadı. Onun yerine "Olağanüstü Yetkilere Sahip Meclis" dendi.

🧬 I. TBMM’NİN KİMLİK KARTI (Özellikleri)

Burası sorularda "Hangisi I. TBMM’nin özelliklerinden değildir?" diye gelir.

1. KURUCU Meclistir: Çünkü yeni bir devlet kurdu, yeni bir ordu kurdu ve yeni bir anayasa (1921 Anayasası) yaptı.

2. DEMOKRATİK Meclistir: Üyeleri seçimle geldi. (Ama partileşme yok, gruplaşma var).

3. İHTİLALCİ Meclistir: İstanbul Hükümeti’ne ve İtilaf Devletleri’ne başkaldırdı.

4. SAVAŞÇI Meclistir: Kurtuluş Savaşı’nı bizzat yönetti.

5. GÜÇLER BİRLİĞİ İlkesi: Yasama, Yürütme ve Yargı mecliste toplanmıştır.

   • Neden? Savaş zamanı kararları HIZLI alıp uygulamak için.

6. İNKILAPÇI DEĞİLDİR (Tek İstisna Hariç): Savaş varken devrimle uğraşamazdı. Yaptığı TEK inkılap Saltanatın Kaldırılmasıdır.

7. ULUSÇUDUR: Üyelerinin tamamı Türk’tür. Azınlık vekil yoktur.

👥 MECLİS İÇİNDEKİ GRUPLAR (Parti Yok!)

O dönemde siyasi parti kurmak yasaktı (bölünme olmasın diye). Ama fikir ayrılıkları olunca "Gruplar" oluştu:

• Müdafaa-i Hukuk: Mustafa Kemal yanlıları (Çoğunluk).

• Tesanüt: Eski İttihatçılar.

• Yeşil Ordu: Çerkez Ethem yanlıları (Bozuk komünizm/sol görüşlüler).

• Halk Zümresi: Bolşevik ihtilaline sempati duyanlar.

• Reform (Islahat) ve İstiklal grupları.

⚠️ ÇOK BÜYÜK TUZAK: I. TBMM içinde FELAH-I VATAN grubu yoktur!.

• Felah-ı Vatan, İstanbul’daki Mebusan Meclisi’ndeydi. Ankara’da Müdafaa-i Hukuk grubu vardır. Sakın karıştırma!

📜 24 NİSAN ÖNERGESİ (Yönetim Şekli Belirleniyor)

Mustafa Kemal meclis açıldıktan bir gün sonra bir önerge verdi ve sistem oturdu:

1. "TBMM’nin üzerinde hiçbir güç yoktur." (Padişahı ve İstanbul’u yok saydı!).

2. "Meclis sürekli olacaktır.".

3. "Meclis Hükümeti Sistemi": Meclis başkanı, aynı zamanda hükümetin de başkanıdır. Bakanlar meclis içinden tek tek oylanarak seçilir. (Başbakanlık sistemi yok!).

👔 İLK HÜKÜMET (İcra Vekilleri Heyeti)

İlk bakanlarımızı tanıyalım. Sorularda "İlk Milli Savunma Bakanı kimdir?" gibi detaylar gelebiliyor.

• Meclis ve Hükümet Başkanı: Mustafa Kemal.

• Maarif (Eğitim) Bakanı: Dr. Rıza Nur.

• Sağlık Bakanı: Adnan Adıvar. (Türkiye’de kurulan İLK bakanlık Sağlık Bakanlığı'dır. Savaşta yaralı çok!)

• Milli Savunma: Fevzi Çakmak.

• Dışişleri (Hariciye): Bekir Sami Bey.

• Genelkurmay Başkanı: İsmet İnönü.

⚖️ I. TBMM’NİN ÇIKARDIĞI İLK VE ÖNEMLİ KANUNLAR

Bu kanunlar meclisin otoritesini sağlamak ve savaşı finanse etmek içindir:

1. Ağnam Vergisi Kanunu:

   • Özelliği: TBMM’nin çıkardığı İLK KANUNDUR. Küçükbaş hayvan vergisidir (Savaş için para lazım).

2. Hıyanet-i Vataniye Kanunu: Meclise karşı gelenler vatan hainidir.

3. İstiklal Mahkemeleri Kanunu: Hainleri yargılamak için.

4. Firariler Kanunu: Askerden kaçışları önlemek için.

5. Men-i Müskirat Kanunu: Sarhoşluk veren her şeyin (içki) satışı yasaklandı.

6. Men-i İsrafat Kanunu: Düğünlerde vs. israf yasaklandı.

7. Başkomutanlık Kanunu: Mustafa Kemal’e yetki verildi.

8. İstiklal Marşı’nın Kabulü.

9. Teşkilat-ı Esasiye: 1921 Anayasası.

❤️ GÜZEL BİR DETAY: Nisab-ı Müzakere Kanunu (Meclis İçtüzüğü) görüşülürken; "Milletvekili maaşları öğretmen maaşlarından fazla olmasın" denilmiştir. Savaşa rağmen eğitime verilen değeri görüyor musun?

Harika! Geldik Milli Mücadele’nin en kaotik zamanlarına: "İç Savaş" (Ayaklanmalar) ve Türk milletine biçilen "Ölüm Fermanı" (Sevr).

Bu sayfa, hem ihanetin hem de dirilişin belgesidir. Senin için bu süreci yine "Bizim Tarz" ile, sınavın şifrelerini vererek anlatıyorum.

🔥 I. TBMM DÖNEMİ VE AYAKLANMALAR

Meclis açıldı ama rahat bırakmadılar. Dört bir koldan saldırı başladı. Bu isyanları ezberlerken "KİM ÇIKARDI?" mantığıyla gruplandıracağız.

1. İSTANBUL HÜKÜMETİ'NİN DOĞRUDAN ÇIKARDIĞI İSYANLAR

Bunları bizzat Damat Ferit ve Padişah çevresi organize etti.

• Amaç: TBMM'yi yok etmek, Milli Mücadele'yi "dinsizlik" gibi göstermek.

• İki Tane Bil Yeter:

  1. Ahmet Anzavur Ayaklanması: Marmara bölgesinde.

  2. Kuvayi İnzibatiye (Hilafet Ordusu): "Padişahın askerleri" diyerek halkı kandırdılar.

2. İSTANBUL HÜKÜMETİ + İTİLAF DEVLETLERİ ORTAKLIĞI

Halkın dini duygularını istismar ettiler. "Mustafa Kemal ve arkadaşları halifeye isyan etti, katli vaciptir" fetvaları (Dürrizade Abdullah Efendi) havada uçuştu.

• İsyanlar: Bolu, Düzce, Hendek, Yozgat (Çapanoğulları), Konya (Delibaş Mehmet).

• Öğrenci Notu: Anadolu'nun dört bir yanı yanıyor!

3. ESKİDEN DOST, ŞİMDİ DÜŞMAN OLANLAR (Kuvayi Milliyeciler)

Bunlar başta kahramandı, Yunan'ı durdurdular. Ama düzenli ordu kurulunca "Ben emir altına girmem, ben ağayım paşayım" dediler.

• Çerkez Ethem: En tehlikelisidir. I. İnönü Savaşı sırasında arkadan vurdu.

• Demirci Mehmet Efe.

4. AZINLIK İSYANLARI

• Rumlar: Pontus Rum devleti kurmak için (En uzun süren isyan).

• Ermeniler: Doğu'da devlet kurmak için.

⚖️ TBMM BU İSYANLARI NASIL BASTIRDI? (Önlemler)

Meclis devlet gibi davrandı ve otoriteyi sağladı:

1. Hıyanet-i Vataniye Kanunu: İsyan eden vatan hainidir, idam edilir.

2. İstiklal Mahkemeleri: Yargılamak için kuruldu (Gezici mahkemeler).

3. Firariler Kanunu: Askerden kaçışları önlemek için.

4. Karşı Fetva: Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi, "Milli Mücadele haktır, asıl düşmanla işbirliği yapan haindir" diyerek Padişahın fetvasını çürüttü. (Kendisi ilk Diyanet İşleri Başkanı olacaktır).

☠️ SEVR BARIŞ ANTLAŞMASI (10 Ağustos 1920)

"Ölü Doğmuş Bir Antlaşma"

Bu antlaşma Türk milletinin idam fermanıdır.

📌 NASIL İMZALANDI? (Süreç)

• Taslağı İtalya'da (San Remo Konferansı) hazırlandı.

• Fransa'nın Sevr kasabasında imzalandı.

• Kim İmzaladı? Mebusan Meclisi kapalı olduğu için Padişahın topladığı Saltanat Şurası imzaladı.

🚨 KPSS VE HUKUKİ YORUM (Çok Önemli): Sevr Antlaşması HUKUKEN GEÇERSİZDİR (Ölü doğmuştur). Neden? Çünkü Osmanlı Anayasası'na (Kanun-i Esasi) göre bir antlaşmanın geçerli olması için Meclis onayı gerekir. O sırada meclis kapalıydı, onaylamadı. Zaten Milli Mücadele başarıya ulaşınca hiç uygulanamadı.

🗺️ MADDELERİ (Vatanı Nasıl Paylaştılar?)

1. Sınırlar:

   • İzmir ve Batı Trakya -> Yunanlara.

   • Doğu Anadolu -> Ermenistan ve Kürdistan kurulacak.

   • Güney -> Fransız ve İtalyan nüfuz bölgesi.

2. Boğazlar (En Ağır Madde):

   • İçinde TÜRK OLMAYAN bir komisyon yönetecek.

   • Bu komisyonun ayrı bir bayrağı ve bütçesi olacak.

   • Yorum: İstanbul üzerindeki egemenliğimiz tamamen bitmiştir.

3. Ordu ve Ekonomi:

• Mecburi askerlik kalkacak, ordu 50.700 kişiyle sınırlı olacak (Sadece jandarma).

• Kapitülasyonlar en ağır haliyle geri gelecek.

⚫ PUŞİDE-İ SİYAH (Kara Örtü Olayı)

Sevr imzalanmadan hemen önce Yunanlılar, İngilizlerin **"Milne Hattı"**nı (Yunan-Türk tampon bölgesi) geçerek taarruza başladı.

• Bursa İşgal Edildi: Yunanlılar Bursa'ya girdi, Osman Gazi'nin türbesine hakaret ettiler.

• Meclisin Tepkisi: Bu acı üzerine TBMM kürsüsüne SİYAH BİR ÖRTÜ (Puşide-i Siyah) örtüldü. "Bursa kurtarılana kadar bu yas sürecek" denildi.

"Önce Düzen, Sonra Zafer"

Önce şu soruyu soralım: Kuvayi Milliye gibi kahraman bir oluşumu neden kaldırdık? Neden düzenli orduya geçtik?

1. KUVAYI MİLLİYE NEDEN KALDIRILDI? (Disiplin Şart!)

Kuvayi Milliye işgalin ilk şokunu atlattı, bizi korudu ama bir devlet kurmak için yeterli değildi.

• Disiplinsizlik: Emir-komuta zinciri yok, herkes kendi kafasına göre takılıyor.

• Halkı Bıktırma: İhtiyaçlarını halktan zorla karşılıyorlardı. "Vermezsen hain derim" baskısı vardı.

• Kendi Adaletleri: Suçluyu yakalayıp kendi usullerine göre yargılıyor ve cezalandırıyorlardı (Hukuk dışı).

• Güç Yetersizliği: Yunanlıları durdurabiliyorlar ama ATIP denize dökemiyorlardı (Sadece savunma var, taarruz yok).

🎩 HAP BİLGİ: Kuvayi Milliye'nin sembolü, başlarına taktıkları **"KALPAK"**tır.

📉 BARDAĞI TAŞIRAN DAMLA: GEDİZ TAARRUZU

Kuvayi Milliye şefleri (Çerkez Ethem) ve Ali Fuat Paşa, "Biz bu Yunanı yeneriz" diyerek izinsiz bir saldırı yaptılar: Gediz Taarruzu.

• Sonuç: Ağır bir yenilgi aldık.

• Fatura Kime Kesildi? Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Cebesoy'a.

• Cezası (Sürgün Gibi Görev): Görevden alındı ve MOSKOVA BÜYÜKELÇİLİĞİNE atandı. (Hem uzaklaştırdık hem de Rusya ile aramızı yapsın dedik).

YENİ DÜZEN: Batı Cephesi çok büyük olduğu için ikiye bölündü:

1. Batı Bölümü: Albay İsmet (İnönü) - Asıl savaşın döneceği yer.

2. Güney Bölümü: Refet Bele.

🌄 DOĞU CEPHESİ (İlk Göz Ağrımız)

Burası bizim moral kaynağımızdır. Kurtuluş Savaşı'nın İLK AÇILAN ve İLK KAPANAN cephesidir.

• Düşman: Ermeniler ve Gürcüler.

• Ordumuz: Burası çok ilginç! Yeni bir ordu kurmadık. Osmanlı'dan kalan ve dağıtılmamış olan 15. KOLORDU savaştı.

• Komutan: Kazım Karabekir (Şark Fatihi).

✍️ GÜMRÜ ANTLAŞMASI (3 Aralık 1920) - İlk Zafer!

Kazım Paşa Ermenileri dümdüz etti ve masaya oturttu.

• Sınır: Çıldır Gölü ve Aras Nehri sınır oldu.

• Sevr'e Darbe: Ermeniler, Sevr Antlaşması'ndaki isteklerinden vazgeçti.

  • Yorum: Sevr'i reddeden ve Misak-ı Milli'yi tanıyan İLK DEVLET ERMENİSTAN oldu.

🏆 BU ANTLAŞMANIN "İLKLERİ" (Sınav Sorusu):

• TBMM'nin uluslararası alandaki İLK SİYASİ ZAFERİDİR.

• Bir antlaşma metninde ilk defa "TÜRKİYE" ifadesi kullanılmıştır.

👨‍👧‍👦 BİR KAHRAMAN PORTRESİ: KAZIM KARABEKİR

Bu adamı sadece komutan olarak bilme, o tam bir "Baba" figürüdür. Notlarda onunla ilgili harika detaylar var:

1. Lakapları: "Şark Fatihi", "Yetimlerin Babası".

2. Eseri: Milli Mücadele'yi anlattığı kitabının adı "İstiklal Harbimiz".

3. Vicdanı: Savaşta yetim kalan 4000 çocuk için Dar-ül Eytam (Yetimler Yurdu) kurdu.

4. Sanatçı Ruh: Çocukların psikolojisi düzelsin diye onlara "Şarkılı İbret" adında müzikal bir tiyatro eseri yazdı ve oynattı.

5. İlginç Detay: İstiklal Marşı yarışmasına o da katılmıştır.

Harika! Geldik Milli Mücadele'nin en hareketli ve sınavda en çok soru çıkan sayfasına. Burası hem "Meydan Savaşı" hem de "Masa Başı" zaferleriyle dolu.

Senin için bu sayfayı "Güney'in Kahramanları" ve "Batı'nın İlk Zaferi (MİLAT)" olarak ikiye ayırıp şifreliyorum.

🛡️ GÜNEY CEPHESİ

"Halkın Kendi Savaşı - Kuvayi Milliye Destanı"

Burası diğer cephelerden çok farklı. Burada düzenli ordu yok! Halk "Kendi göbeğini kendi kesti."

1. DÜŞMAN KİM?

• Fransızlar ve onların silahlandırdığı Ermeniler.

2. KİM SAVAŞTI?

• Sadece KUVAYI MİLLİYE. Düzenli ordu buraya gelmedi.

3. ŞEHİRLER VE EFSANE KAHRAMANLAR (Ezberle!) ÖSYM bu isimleri eşleştirmeni ister:

• Adana: Tufan Bey (Yüzbaşı Osman).

• Maraş: Sütçü İmam ve Rıdvan Hoca.

• Antep: Şahin Bey ve Karayılan (Şehit Kamil de burada).

• Urfa: Ali Saip Bey.

4. UNVANLAR (Ne Zaman Verildi?)

• Gazi: Antep'e (1921 - Savaş sürerken verilen tek unvan!).

• Kahraman: Maraş'a (1973).

• Şanlı: Urfa'ya (1984).

📝 BİTİŞ NOTU: Güney Cephesi, Batı'daki Sakarya Meydan Muharebesi kazanıldıktan sonra Fransızlarla yapılan ANKARA ANTLAŞMASI ile kapanmıştır.

⚔️ BATI CEPHESİ VE I. İNÖNÜ SAVAŞI

"Düzenli Ordunun Rüştünü İspatladığı An"

Yunanlılar, Çerkez Ethem isyanını fırsat bilip saldırdı ama sert kayaya çarptılar.

1. SAVAŞIN KİMLİĞİ

• Komutanlar: İsmet İnönü ve İzzettin Paşa.

• Mevki: Metristepe (İsmet Paşa'nın "Milletin makus talihini yendiği" yer).

• Yunanlıların Adı: Onlar bu savaşa "Taarruzu Keşif" (Keşif Saldırısı) dediler. Yenilgiyi kabul etmek istemediler.

🚀 ZAFERİN SONUÇLARI: "MİLAT" ŞİFRESİ

Bu savaşı kazanınca hem içeride hem dışarıda karizma yaptık. Sonuçları MİLAT (veya TALİM) olarak kodluyoruz. 

M - MOSKOVA ANTLAŞMASI (16 Mart 1921)

• Kiminle? Sovyet Rusya (İki dışlanmış devlet kanka oldu).

• Önemi: Büyük bir Avrupa devleti TBMM'yi resmen tanıdı.

• Madde: "Birinin tanımadığı antlaşmayı diğeri de tanımaz." (Yani Rusya, Sevr'i reddetti!).

• ⚠️ BÜYÜK TUZAK (TAVİZ): Batum, Gürcistan'a bırakıldı. Bu, Misak-ı Milli'den verilen İLK TAVİZDİR. Bunu sakın unutma!

İ - İSTİKLAL MARŞI'NIN KABULÜ (12 Mart 1921)

• Yazan: Mehmet Akif Ersoy.

• Yarışma: Maarif Vekaleti (MEB) düzenledi. Kazım Karabekir bile katıldı!

• İlk Yayın: Kastamonu'da çıkan AÇIKSÖZ Gazetesi. (Sebil-ür Reşat dergisinde de yayınlandı).

• Mecliste Okuyan: Hamdullah Suphi Tanrıöver.

L - LONDRA KONFERANSI (Diplomatik Kurnazlık)

• Amaç: İtilaf Devletleri Sevr'i biraz yumuşatıp bize yutturmak istedi.

• Davet Krizi: Bizi doğrudan çağırmadılar, İtalya üzerinden çağırdılar. Mustafa Kemal "Doğrudan çağrılmazsak gelmeyiz" dedi ve kazandı.

• Temsilci: TBMM adına Bekir Sami Bey.

• Sonuç: Barış olmadı ama TBMM, İtilaf Devletleri tarafından RESMEN VE HUKUKEN TANINDI.

A - AFGANİSTAN İLE DOSTLUK ANTLAŞMASI

• Önemi: TBMM'yi tanıyan İLK MÜSLÜMAN DEVLET Afganistan oldu.

T - TEŞKİLAT-I ESASİYE (1921 Anayasası)

• Yeni Türk devletinin ilk anayasası ilan edildi. (Devletin tapusu).

👩 TÜRK KADIN KAHRAMANLARI

"Milli Mücadele'de Türk Kadını" kutusu çok özeldir. İsim aşinalığı olsun:

• Kara Fatma, Tayyar Rahime, Gördesli Makbule (Eşinin yanında şehit düştü), Şerife Bacı (Mermiler ıslanmasın diye çocuğunun battaniyesini örttü, donarak öldü).

• Halide Edip Adıvar: Onbaşı/Çavuş rütbesiyle orduya katıldı, "Ateşten Gömlek" kitabını yazdı.

II. İNÖNÜ SAVAŞI (23 Mart – 1 Nisan 1921)

"Milletin Makus Talihi Dönüyor"

Yunanlılar I. İnönü'nün intikamını almak ve "Türkler tesadüfen kazandı" demek için saldırdı. Ama yine İsmet Paşa duvarına çarptılar.

1. EFSANE TELGRAF (Sınavın Bankosu)

Savaş kazanılınca Mustafa Kemal, İsmet Paşa'ya o meşhur telgrafı çekti:

"Siz orada sadece düşmanı değil, bu milletin makus (kötü) talihini de yendiniz.".

• (Yani: Yüzyıllardır hep yeniliyorduk, artık kazanmayı öğrendik!)

2. SONUÇLARI (İtilaf Bloğu Çatlıyor)

Zaferi gören İtilaf Devletleri birbirine düştü:

• Fransa: "Ben barış yapsam mı acaba?" diye ateşkes teklif etti, Zonguldak'tan çekildi.

• İtalya: "Buralarda ekmek yok" deyip Anadolu'yu boşaltma kararı aldı.

• İngiltere: Malta'daki esirlerin 40 tanesini serbest bıraktı (Hala hepsini bırakmıyor, dikkat!).

📍 MEVKİ (Tepe) SORUSU GELİRSE: Savaşların yönetildiği tepeleri karıştırma:

• Metristepe: İnönü Savaşları.

• Duatepe: Sakarya Savaşı.

• Kocatepe: Büyük Taarruz.

📉 ESKİŞEHİR - KÜTAHYA MUHAREBELERİ (10-24 Temmuz 1921)

"Nazar Değdi: Düzenli Ordunun Tek Yenilgisi"

Maalesef rüzgar tersine döndü. Yunanlılar çok büyük bir kuvvetle saldırdı. Ordumuz yok olmamak için Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi.

1. KAYIPLARIMIZ (Ege Gitti!)

• Eskişehir, Kütahya ve Afyon kaybedildi.

• Ankara'da büyük panik başladı. Meclisin Kayseri'ye taşınması gündeme geldi ama reddedildi.

• İtalya ve Fransa "Vazgeçtik, gitmiyoruz" dediler (Geri vites!).

2. 🎒 MAARİF KONGRESİ (Savaşın Ortasında Eğitim)

Burası Mustafa Kemal'in vizyonudur. Düşman Ankara kapısına dayanmış, top sesleri duyuluyor ama o öğretmenleri toplayıp I. Maarif (Eğitim) Kongresi'ni yapıyor.

• Soru: "Savaş devam ederken toplanan kongre hangisidir?"

• Cevap: Maarif Kongresi. (Cehaletle savaş, düşmanla savaş kadar önemlidir).

👑 BAŞKOMUTANLIK VE TEKALİF-İ MİLLİYE

"Mustafa Kemal Sahaya İniyor"

Mecliste tartışmalar çıkınca Mustafa Kemal dedi ki: "Yetkiyi verin, sorumluluğu alayım."

1. BAŞKOMUTANLIK KANUNU (5 Ağustos 1921)

• Meclis tüm yetkilerini (Yasama, Yürütme, Yargı) 3 aylığına Mustafa Kemal'e devretti.

• Önemi: Mustafa Kemal, Erzurum Kongresi öncesi çıkardığı üniformayı tekrar giydi. Askerlik mesleğine geri döndü.

2. TEKALİF-İ MİLLİYE EMİRLERİ (Milli Yükümlülükler)

7-8 Ağustos 1921 tarihlerinde Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlanan Tekalif-i Milliye Emirleri, ordunun ihtiyaçlarını halktan karşılamayı amaçlayan 10 maddelik bir seferberlik ilanıdır. Sakarya Meydan Muharebesi öncesi ordunun lojistik eksiklerini gidermek için çıkarılan bu emirler, Türk milletinin bağımsızlık yolunda gösterdiği fedakarlığın en büyük kanıtıdır.

Mustafa Kemal, başkomutan olarak İLK iş bu emri çıkardı.

• Amaç: Ordunun ihtiyacını halktan karşılamak (Çorap, çarık, silah, yiyecek...).

• Dikkat: Bu emirler Meclis onayıyla değil, Başkomutanlık yetkisiyle (tek adam yetkisiyle) çıkarıldı.

⚠️ KRİTİK İSTATİSTİK: Tekalif-i Milliye yardımları Sakarya Savaşı'na yetişti mi?

• Çok azı (%3'ü) Sakarya'da kullanıldı.

• Asıl büyük kısmı Büyük Taarruz'da kullanılmıştır (%97). Sakın sorularda "Sakarya bu sayede kazanıldı" tuzağına düşme!

SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ - SUBAYLAR SAVAŞI (23 Ağustos – 13 Eylül 1921)

"Son Kale, Büyük Kıyamet"

Yunanlılar, Ankara'yı alıp işi bitirmek için "Haydi Polatlı'ya" diyerek saldırdı.

• Savaşın Diğer İsimleri (Ezberle!):

  • Subaylar Savaşı: O kadar çok subay şehit oldu ki bu isim verildi.

  • Melhame-i Kübra: Mustafa Kemal bu savaşı "Büyük Yıkım/Kan Gölü" olarak tarif etmiştir.

• Mevki: Mustafa Kemal savaşı Duatepe'den yönetti.

📢 TARİHİ EMİR (Topyekün Savaş)

Mustafa Kemal, dünya savaş tarihini değiştiren o emri burada verdi:

"Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır!". (Yani: Cephe delinirse geri çekilme, olduğun yerde savaş. Herkes her yerde savaşacak!)

⏳ TARİHİ DÖNÜM NOKTASI

• 1683 II. Viyana Kuşatması'ndan beri süren Türk geri çekilişi SAKARYA'DA DURDU!. Artık kaçmak yok, kovalamak var.

🏆 SAVAŞIN SONUÇLARI (Diplomasi Masası)

Sakarya'yı kazanınca herkes sıraya girdi:

1. Mustafa Kemal'e Rütbe: TBMM ona "Gazilik" unvanı ve "Mareşallik" rütbesi verdi. (İlk Mareşalimiz).

2. KARS ANTLAŞMASI (Doğu Sınırı Kesinleşti): Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan (Sovyet Rusya güdümünde) ile imzalandı. Doğu sınırımız KESİN halini aldı.

3. ANKARA ANTLAŞMASI (Fransa Gidiyor):

   • Fransa, "Ben artık yokum" dedi ve çekildi.

   • Acı Reçete (Taviz): Hatay, Fransız mandasındaki Suriye'ye bırakıldı.

   • Not: Bu, Misak-ı Milli'den verilen İKİNCİ TAVİZDİR (İlki Batum'du).

   • Caber Kalesi: Süleyman Şah'ın mezarı Türk toprağı sayıldı (Sınır dışındaki tek toprağımız).

4. İtalya: Anadolu'dan TAMAMEN çekilen ilk İtilaf devleti oldu.

⚔️ BÜYÜK TAARRUZ (26 Ağustos – 18 Eylül 1922)

"Ordular! İlk Hedefiniz Akdeniz'dir, İleri!"

Sakarya bitti, hemen saldırmadık. Tam 1 YIL BEKLEDİK. Neden?

• Ordunun eksiklerini tamamlamak (Tekalif-i Milliye yardımları anca geldi).

• Subayları eğitmek.

• Yusuf Kemal Tengirşenk'i Avrupa'ya gönderip son kez barış yoklamak (Oyalama taktiği).

🌪️ SAVAŞIN DETAYLARI

• Diğer Adı: Rum Sındığı (Yunan'ın kırıldığı yer) veya Başkomutanlık Meydan Muharebesi.

• Merkez: Akşehir'den yönetildi.

• Sonuç: Yunan ordusu imha edildi. Yunan Başkomutanı Trikopis esir alındı.

• Yeni Mareşal: Fevzi Çakmak Paşa'ya Mareşallik rütbesi verildi. (Türkiye'nin ikinci ve son mareşali).

🤝 MUDANYA ATEŞKES ANTLAŞMASI (3-11 Ekim 1922)

"Savaş Bitti, Diplomasi Başladı"

Yunan denize dökülünce İngilizler "Tamam, konuşalım" dedi. İsmet İnönü, Mudanya'ya gitti ve masada da kazandı.

📝 MADDELER VE YORUMLARI

1. Savaş Bitti: Türk-Yunan savaşı resmen sona erdi.

2. Savaşmadan Kazandığımız Yerler:

   • Doğu Trakya (Edirne, Tekirdağ).

   • İstanbul ve Boğazlar.

   • Yorum: Tek kurşun atmadan buraları diplomasiyle aldık.

⚠️ OSMANLI'NIN BİTİŞ SENARYOSU (Çok Önemli): Mudanya'da "İstanbul ve Boğazlar TBMM'ye bırakılacaktır" maddesi ne anlama gelir?

• Başkent İstanbul, TBMM'ye verildiyse Osmanlı Devleti HUKUKEN sona ermiştir.

Refet Bele Olayı: Trakya'yı teslim almak için "Trakya Yüksek Komiseri" sıfatıyla Refet Bele gönderildi. Doğu Trakya'yı o teslim aldı.

👑 SALTANATIN KALDIRILMASI (1 Kasım 1922)

"İki Başlılığa Son"

Lozan'a gitmeden önce temizlik yapmamız gerekiyordu.

• Neden Şimdi? İtilaf Devletleri kurnazlık yapıp Lozan'a hem Ankara'yı hem İstanbul'u davet etti. Amaçları ikilik çıkarıp bizi birbirimize düşürmekti.

• Sonuç: TBMM, "Yeter artık, devletin tek temsilcisi benim" dedi ve saltanatı kaldırdı.

• ÖZELLİKLERİ (Sınavlık):

  1. I. TBMM'nin yaptığı İLK ve TEK İNKILAP hareketidir. (Diğerlerini II. TBMM yapacak).

  2. Lozan'da ikilik çıkması engellendi.

  3. Laikliğin ilk adımıdır (Din ve devlet işleri birbirinden ayrılmaya başladı).

• YENİ SORUN: Padişah gidince "Devletin başkanı kim?", "Rejim ne?" tartışmaları başladı. Bu durum Cumhuriyet'in ilanını hızlandırdı.

✍️ LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI (24 Temmuz 1923)

"Türkiye'nin Tapu Senedi"

Yer: İsviçre / Lozan.

• Küçük Bir Detay: Mustafa Kemal aslında görüşmelerin İzmir'de yapılmasını istemişti (Yunanlıların verdiği zararı dünya gözüyle görsün diye) ama kabul edilmedi.

1. KADRO (Bizim Takım)

• Baş Delege: İsmet İnönü (Mudanya başarısından dolayı).

• Yanındakiler: Hasan Saka ve Dr. Rıza Nur.

2. TAVİZ YOK! (Mustafa Kemal'in Kırmızı Çizgileri)

Mustafa Kemal, İsmet Paşa'ya "Gerekirse masayı devir ama bu iki konudan asla taviz verme" dedi:

1. Ermeni Yurdu İstekleri: Asla toprak verilmeyecek.

2. Kapitülasyonlar: Kesinlikle kaldırılacak.

📝 LOZAN'DA ALINAN KARARLAR (Madde Madde Analiz)

Burayı gruplayarak ezberle, yoksa karışır:

A) SINIRLAR

• Batı: Yunanistan ile Mudanya, Bulgaristan ile İstanbul antlaşmaları sınır oldu.

• Doğu: Kars Antlaşması (Aynen kaldı).

• Güney: Ankara Antlaşması (Hatay hala dışarıda).

• ⚠️ IRAK SINIRI (Musul Sorunu):

  • İngiltere ile anlaşamadık.

  • Karar: Lozan'da ÇÖZÜLEMEYEN TEK KONUDUR. "İki devlet kendi arasında 9 ay içinde çözsün" denilerek ertelendi.

B) EKONOMİK BAĞIMSIZLIK

• Kapitülasyonlar: TAMAMEN KALDIRILDI! Duyun-u Umumiye (Genel Borçlar İdaresi) tarihe karıştı. Ekonomik bağımsızlığın en büyük adımıdır.

• Dış Borçlar: Osmanlı'dan ayrılan devletlere paylaştırıldı. Biz payımıza düşeni Taksitler halinde Lira veya Fransız Frangı olarak ödedik.

C) EGEMENLİK VE TOPLUM

• Azınlıklar: "Herkes Türk vatandaşıdır" dedik. Avrupalıların "Azınlık haklarını koruyoruz" bahanesiyle iç işlerimize karışmasını engelledik.

• Nüfus Mübadelesi (Değiş Tokuş):

  • Batı Trakya'daki Türkler ve İstanbul'daki Rumlar ETABLİ (Yerleşik) sayıldı, kalmalarına izin verildi.

  • Diğer yerlerdeki Türkler ve Rumlar yer değiştirdi.

• Patrikhane: İstanbul dışına atmak istedik ama başaramadık. Ancak siyasi yetkileri alındı, sadece dini kurum olarak kaldı.

D) BOĞAZLAR (Yarım Zafer)

• Sevr'de "İçinde Türk olmayan komisyon" vardı.

• Lozan'da: "Komisyon devam edecek ama BAŞKANI TÜRK OLACAK" dendi.

  • Yorum: Egemenliğimizi hala kısıtlıyor ama Sevr'e göre daha iyi. Tam bağımsızlık Montreux (Montrö) ile olacak.

  • Not: Komisyonun ilk Türk başkanı Vasıf Temel Paşa'dır.

E) SAVAŞ TAZMİNATI

• Yunanistan parasız olduğu için Karaağaç ve Bosnaköy'ü bize toprak olarak verdi.

🇺🇸 ABD VE LOZAN

ABD bu konferansta sadece GÖZLEMCİ olarak yer aldı. Lozan Barış Antlaşması'nı onaylamamıştır.

🕰️ GEÇERLİLİK SÜRESİ (Şehir Efsanesi)

Halk arasında "Lozan 100 yıllık, 2023'te bitecek" geyiği döner.

• Gerçek: Lozan'ın süresi yoktur. I. Dünya Savaşı'ndan sonra imzalanıp hala geçerliliğini koruyan TEK antlaşmadır.